Tối 27/4, Châu Đăng Khoa chính thức đăng tải bài viết, trực tiếp giải thích về câu hát gây tranh cãi “lúa chín cao nhưng chẳng hề cúi đầu” trong ca khúc Người Việt mình thương nhau.
Trong chia sẻ, nam nhạc sĩ cho biết anh đã theo dõi những ý kiến trái chiều xoay quanh ca từ này trong nhiều ngày qua, đồng thời bày tỏ sự trân trọng với mọi góp ý từ khán giả. Theo anh, việc một câu hát được lắng nghe và tranh luận – dù đồng tình hay chưa – đều là tín hiệu đáng quý với người sáng tác.
Châu Đăng Khoa là tác giả ca khúc Người Việt mình thương nhau
Giải thích về dụng ý, Châu Đăng Khoa cho biết bản thân hiểu rõ ý nghĩa quen thuộc của hình ảnh “lúa chín cúi đầu” – biểu tượng của sự khiêm nhường trong văn hoá Á Đông. Tuy nhiên, khi viết Người Việt mình thương nhau, anh chủ động mở rộng tầng nghĩa của hình ảnh cây lúa, không chỉ dừng lại ở triết lý ứng xử cá nhân.
Nam nhạc sĩ trích dẫn đoạn điệp khúc để làm rõ ngữ cảnh, trong đó cụm từ “người con của nước Nam” được đặt liền trước câu hát gây tranh luận. Theo anh, việc lựa chọn “nước Nam” thay vì “Việt Nam” không phải ngẫu nhiên, mà nhằm gợi lên chiều sâu lịch sử, liên tưởng đến hành trình dựng nước và giữ nước của cha ông.
Từ đó, cụm từ “chẳng hề cúi đầu” không mang ý nghĩa phủ nhận sự khiêm nhường hay cổ vũ cho sự kiêu ngạo. Ngược lại, đây là ẩn dụ cho tinh thần không khuất phục: không cúi đầu trước nghịch cảnh, trước cường quyền hay những biến cố có thể làm tổn thương lòng tự tôn dân tộc.
Châu Đăng Khoa nhấn mạnh thông điệp cốt lõi của ca khúc
Nam nhạc sĩ khẳng định, hình ảnh “lúa chín cao nhưng chẳng hề cúi đầu” là cách anh khắc hoạ một dân tộc đã đi qua nhiều biến động nhưng không gục ngã, vẫn giữ được lòng tự tôn và tinh thần ngẩng cao đầu.
Anh kết luận: người Việt có thể khiêm nhường, nhưng chưa bao giờ là một dân tộc cúi đầu.
Nguyên văn bài đăng của Châu Đăng Khoa:
""Lúa chín cao nhưng chẳng hề cúi đầu"
Xin chào mọi người, mấy hôm nay mình có đọc được một vài ý kiến xoay quanh câu hát này trong ca khúc "Người Việt mình thương nhau".
Trước hết, mình thật sự trân trọng tất cả những góp ý đó. Với một người viết nhạc như mình, khi mỗi câu hát được lắng nghe, được tranh luận, dù đồng cảm hay chưa, thì đều là điều đáng quý. Và mình nghĩ mình nên nói rõ hơn về những gì mình đã suy nghĩ khi viết ra câu hát này.
Mình hiểu câu "lúa chín cúi đầu" thường được dùng để nói về sự khiêm nhường: con người càng hiểu biết, càng thành công, càng có vị trí thì càng nên khiêm cung và tôn trọng người khác. Bản thân mình cũng rất trân trọng tinh thần đó.
Nhưng mình đã tự hỏi: nếu "lúa chín cúi đầu" là hình ảnh của sự khiêm nhường, thì trong bài hát này, mình có thể dùng hình ảnh cây lúa ở một tầng nghĩa mở rộng hơn được không? Và phần lời ca khúc "Người Việt mình thương nhau" vẫn bao hàm tinh thần đáng quý ấy nhưng mình đã gửi gắm vào hình ảnh cây lúa một tầng nghĩa mở rộng hơn.
Và đó là lúc mình viết:
"Nếu có kiếp sau thì xin vẫn làm
Thêm một lần làm người con của nước Nam
Lúa chín cao nhưng chẳng hề cúi đầu
Thật tự hào làm người Việt Nam bấy lâu.
Hò là hò hò ơi ới hò
Sống là người Việt Nam
Hò là hò hò ơi ới hò
Mãi là người Việt Nam.
Thương nhau từ bom đạn
Tình người Việt Nam chứa chan…"
Câu hát này không được viết để phủ nhận sự khiêm nhường, cũng không phải để cổ vũ cho sự kiêu ngạo. Ở đây, "chẳng hề cúi đầu" không có nghĩa là ngạo mạn, mà là không khuất phục.
Không cúi đầu trước nghịch cảnh.
Không cúi đầu trước cường quyền.
Không cúi đầu trước mưa bom bão đạn.
Không cúi đầu trước những điều muốn bẻ gãy tinh thần dân tộc mình.
Đặt trong toàn bộ ngữ cảnh của đoạn chorus thì mình đang nói về một cảm xúc rất rõ: niềm tự hào khi được làm người Việt Nam.
Mình dùng chữ "nước Nam" ở câu liền trước không phải ngẫu nhiên. Mình không viết "người con của Việt Nam", mà chọn "người con của nước Nam" vì "nước Nam" là một danh xưng gợi chiều sâu lịch sử - gợi nhớ đến tinh thần của cha ông từ những thời kỳ dựng nước, giữ nước, từ những lúc dân tộc mình phải đứng lên để bảo vệ bờ cõi và chủ quyền của mình.
Vì vậy, khi đặt cạnh nhau: "người con của nước Nam" và "chẳng hề cúi đầu", thì đó không còn là câu chuyện của một cá nhân, mà là tư thế tinh thần của một dân tộc.
Hình ảnh cây lúa trong câu hát này không còn chỉ là một hình ảnh nông nghiệp đơn thuần. Với mình, đó là một biểu tượng. Đây là một hình ảnh ẩn dụ và nhân cách hoá. Cây lúa không còn chỉ là cây lúa. Cây lúa là người Việt Nam.
Mình hiểu rằng nếu tách riêng câu hát này ra, có thể sẽ có những cách hiểu khác nhau. Nhưng nếu đặt nó trong ngữ cảnh của toàn bộ bài hát - "người con của nước Nam", "thương nhau từ bom đạn", "người Việt mình thương nhau" - thì câu hát này không nói về sự ngạo mạn, mà nói về khí phách.
Với mình, "lúa chín cao nhưng chẳng hề cúi đầu" là hình ảnh rất đẹp của người Việt Nam: đã đi qua bão giông nhưng không gục ngã, đã chịu nhiều mất mát nhưng không mất lòng tự tôn, đã trưởng thành trong đau thương nhưng vẫn ngẩng cao đầu mà sống.
Một bên là cái cúi đầu của sự khiêm nhường.
Một bên là sự không cúi đầu của khí phách.
"NGƯỜI VIỆT MÌNH CÓ THỂ KHIÊM NHƯỜNG, NHƯNG CHƯA BAO GIỜ LÀ MỘT DÂN TỘC CÚI ĐẦU."
Và đó là điều mình muốn gửi gắm, bằng tất cả sự chân thành, niềm tự hào và tình yêu dành cho người Việt mình.
Khoa xin cảm ơn mọi người vì đã dành tình cảm và sự quan tâm cho ca khúc này."
Trước đó, MV Người Việt mình thương nhau do Cẩm Ly và Hòa Minzy thể hiện đã nhanh chóng thu hút sự chú ý ngay sau khi ra mắt. Tuy nhiên, câu hát gây tranh cãi vẫn tạo ra nhiều luồng ý kiến trái chiều.
Một bộ phận khán giả cho rằng cách diễn đạt này đi ngược với ý nghĩa quen thuộc của thành ngữ “lúa chín cúi đầu” – vốn phản ánh cả quy luật tự nhiên lẫn triết lý sống về sự khiêm nhường. Ở chiều ngược lại, cũng có ý kiến cho rằng đây là một cách ẩn dụ mới, nhằm nhấn mạnh tinh thần không khuất phục của dân tộc.
Trong ngày ra mắt, Hòa Minzy từng phản hồi bình luận khán giả, cho biết câu hát mang nghĩa bóng, song không giải thích cụ thể, càng khiến tranh luận thêm sôi nổi.
Hiện tại, dù tác giả đã lên tiếng làm rõ, tranh cãi xoay quanh câu hát “lúa chín cao nhưng chẳng hề cúi đầu” vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt trên các nền tảng mạng xã hội.
