Thông tin Táo Quân không lên sóng dịp Tết Nguyên đán 2026 nhanh chóng khiến cộng đồng mạng xôn xao. Nhiều khán giả bày tỏ cảm giác hụt hẫng, bởi với họ, Táo Quân không chỉ đơn thuần là một chương trình giải trí mà đã trở thành biểu tượng gắn liền với thời khắc giao thừa suốt hơn hai thập kỷ qua.

Trong hơn 20 năm tồn tại, Táo Quân được đặt vào một vị trí rất đặc biệt: vừa là chương trình hài, vừa như một “cơ quan tổng kết quốc gia” không chính thức. Giao thừa thiếu Táo Quân khiến nhiều người có cảm giác Tết như bị khuyết mất một phần cảm xúc quen thuộc.

Việc các nghệ sĩ gạo cội như NSND Quốc Khánh, hay trước đó là NSND Công Lý gặp vấn đề sức khỏe, cùng với thực tế nhiều gương mặt kỳ cựu không còn đủ thể lực để tiếp tục gắn bó lâu dài là điều hoàn toàn dễ hiểu. Nghệ sĩ không phải nguồn lực vô hạn. Cuộc vui nào cũng có lúc tàn, và xét trên thực tế, Táo Quân kéo dài đến những mùa gần đây đã là một nỗ lực “gồng gánh”.

Không thể phủ nhận, Táo Quân từng rất sắc sảo, từng khiến khán giả cười ra nước mắt. Thế nhưng vài năm trở lại đây, ngay cả những người xem trung thành cũng phải thừa nhận tiếng cười không còn “đã” như trước. Những mảng miếng từng sắc bén dần trở nên an toàn; lời thoại kéo dài nhưng né tránh va chạm; các vấn đề xã hội được nhắc đến theo kiểu “gãi ngứa”, thiếu chiều sâu châm biếm. Cái duyên từng làm nên thương hiệu dần bị bào mòn bởi sự dè chừng và tâm lý “làm sao cho không sai”.

Trớ trêu thay, khi chương trình đứng trước nguy cơ dừng lại, dư luận lại phản ứng như thể vừa đánh mất biểu tượng cuối cùng của phản biện xã hội. Theo TS. tâm lý Nguyễn Mai Hoa, đây là một dạng hoài niệm dễ dãi: người ta nhớ cảm giác cũ nhiều hơn là thực sự muốn đối diện với chất lượng hiện tại.

Bà phân tích:
“Sau hơn hai thập kỷ tồn tại, Táo Quân đã vượt ra khỏi vai trò giải trí thuần túy. Chương trình trở thành nơi ‘nói hộ’, ‘cà khịa hộ’ những bức xúc, nghịch lý xã hội mà nhiều người khó diễn đạt trong đời sống thường ngày. Tiếng cười châm biếm đóng vai trò xả áp, giúp khán giả giải tỏa cảm xúc mà không phải trực tiếp bày tỏ hay chịu trách nhiệm cho sự phán xét của mình.”

Nếu nhìn lại 5–7 năm gần đây, có thể thấy Táo Quân nhạt dần theo một lộ trình khá rõ. Dấu mốc quan trọng là năm 2020, khi chương trình lần đầu “biến mất” sau hơn 16 năm phát sóng liên tục. Dù được đưa trở lại vào Tết Nguyên đán 2021 trước phản ứng mạnh mẽ của khán giả, nhưng từ đó, Táo Quân bắt đầu bộc lộ sự loay hoay trong việc tự làm mới.

Các mùa sau 2021 liên tục điều chỉnh cấu trúc, giảm đối đáp trực diện, tăng mảng miếng dễ xem. Sự an toàn này khiến nhiều vấn đề thời sự chỉ được lướt qua, thiếu độ sắc. Những chủ đề nóng như giáo dục, đất đai, giao thông, công nghệ… được nhắc tới nhưng không tạo cảm giác “đụng chạm” như giai đoạn hoàng kim. Những nhận xét như “xem cho đủ không khí giao thừa”, “cười được vài đoạn”, hay “nhạt như Táo” xuất hiện ngày càng nhiều.

Theo TS. Nguyễn Thị Minh Thái, một trong những vấn đề lớn của Táo Quân nằm ở việc các vai diễn bị “đóng đinh” quá lâu vào từng nghệ sĩ. Những nhân vật như Ngọc Hoàng, Bắc Đẩu, Nam Tào không còn là vai diễn đơn thuần mà đã trở thành ký ức văn hóa gắn với cá nhân cụ thể. Việc thay người vì thế không còn là đổi diễn viên, mà là phá vỡ ký ức của khán giả.

Cùng quan điểm, nhà nghiên cứu Nguyễn Khoa cho rằng Táo Quân vận hành suốt hơn hai thập kỷ theo mô hình “đúng người, đúng vai” – hiệu quả trong ngắn hạn nhưng tiềm ẩn rủi ro dài hạn. Khi nhân vật không được xây dựng như một cấu trúc có thể kế thừa, mỗi lần nghệ sĩ vắng mặt sẽ để lại khoảng trống khó bù đắp. Các diễn viên kế cận không hẳn thiếu năng lực, mà phải đứng trước cái bóng quá lớn của những vai diễn đã trở thành biểu tượng.

Quan trọng hơn, xã hội đã thay đổi nhanh hơn khả năng thích ứng của Táo Quân. Trong thời đại mạng xã hội, phản biện và châm biếm diễn ra gần như tức thì. Một chương trình phát sóng mỗi năm một lần khó có thể cạnh tranh về độ sắc và độ kịp thời. Việc dừng lại, theo ông Khoa, là lựa chọn hợp lý để Táo Quân không bị kéo dài trong trạng thái mệt mỏi và an toàn, đồng thời giữ lại ký ức đẹp về một chương trình từng rất sắc sảo.